DE SMOKKELAAR

19 september 2014

Er was weinig animo voor de hoofdprijs die ik in het vorige nummer uitloofde voor het juiste antwoord op de huiskamervraag: ‘Waar zijn de merels gebleven?’*) Leuke mail gekregen met prima verhalen, maar u wist het niet of wilde gewoon het risico niet lopen om een fles van mijn zelfgebrouwen wijn te winnen. Ik vat dat niet persoonlijk op. Ook mijn eigen dierbare echtgenote, toch een connaisseuse, blieft hem niet. Dat wordt dus destilleren, want anders zonde van de alcohol; eens kijken of ik er een leuke grappa aan kan overhouden.
Dat brengt me op een nieuw verhaal, een nieuwe huiskamervraag en – u was er al bang voor – nieuwe prijzen.

Toen ik vele jaren geleden naar het Noorden trok, voor het avontuur en om dit prachtblad te maken, had ik een paar roestvrijstalen vooroordelen op zak. Ten eerste was volgens mij Noordoost Groningen de bakermat van het communisme in Nederland en ten tweede moest in een regio waar ooit turf, graan, aardappelen en uitzichtloze armoede ruimschoots voorhanden waren, op uitgebreide schaal illegaal alcohol gestookt zijn. Het eerste viel moeilijk te ontkennen, met nota bene de eerste en enige communistische burgemeester ooit in Beerta, het tweede des te hardnekkiger. En waarom? En vooral: tegen wie? Ik kom nota bene zelf uit een wingewest, waar de Hollander alleen kwam om zijn zakken te vullen, waar het grootkapitaal zich gesteund wist door de clerus. Bij ons verzakten de huizen door de mijnbouw, in Groningen door de ongebreidelde gaswinning. What’s the difference? Ik heb ook begrepen dat er inmiddels over en weer contacten zijn gelegd om de protesten en acties in deze te coördineren.
En toen de steenkolen nog het zwarte goud heette en het aardgas nog zat waar het hoort, waren de afstanden nog groot en het centrale gezag ver weg. Zeker aan de randen van het land, waar bij de grens nog echt je paspoort werd gecontroleerd. Het schemergebied van de smokkelaar. De illegaliteit kon de samenleving verscheuren, luister er de inderdaad hartverscheurende evergreen ‘Hij was een smokkelaar’ van Johnny Hoes maar op na. Maar er kleefde ook onmiskenbaar iets van romantiek aan, zeker achteraf. Ik kom zelf oorspronkelijk uit het stuk Limburg waar maar liefst twee grenzen op een klein uurtje lopen over achterafpaadjes liggen. Mijn eigen vader was dan ook een smokkelaar. Ik herinner me dat het in mijn prille jeugd vooral lucratief was om goud te smokkelen. Of het nou Duitsland of België was, weet ik niet meer, maar wel dat mijn moeder, mijn zussen en ik mee moesten, op klaarlichte dag, als dekmantel. In het buitenland werden wij dan zoet gehouden met een glaasje priklimonade terwijl mijn vader een nieuwe vulpen voor zichzelf of een gouden broche voor mijn moeder kocht. En als op de terugweg bij de grens werd gevraagd of we iets aan te geven hadden, ontkende mijn vader dat met een stalen gezicht. Wij zaten zo schijnheilig en uitgestreken op de achterbank, dat een beetje douanebeambte toch geroken moet hebben dat er iets niet pluis was. Maar de gemiddelde commies was niet zo slim, was toen de algemene opvatting, want anders was hij wel smokkelaar geworden. Tot op latere leeftijd kon ik mijn vader de slappe lach bezorgen met een sketch van de wereldberoemde Limburgse kleinkunstenaar Pierre Knoops; die ik dan ook geweldig leuk kan imiteren, al zeg ik het zelf. Ik geef de Nederlandse vertaling. Een commies en zijn speurhond zijn ’s nachts op patrouille in het grensgebied, maar blijkbaar even ingedommeld. Dan klinkt er geritsel in het struikgewas, ja hoor, een smokkelaar. ‘Ik schrik wakker,’ laat Pierre de commies zeggen, ‘en maak onmiddellijk de hond wakker. Ik zeg: halt of ik schiet, maar daar trekt de smokkelaar zich niks van aan. Dus ik schiet. Niks. Ik denk: schiet nog maar eens, misschien heeft hij je niet gehoord.’
Natuurlijk weet ik wel dat de werkelijkheid echt wat grimmiger was en dat drank toen ook al meer kapot maakte en zo en dat we het over een andere orde van grootte hebben dan over de grens tanken om accijns te ontduiken. Maar mij als romanticus gaat het om de spannende jongensverhalen. Ze zijn er, kan niet missen en ik hoor ze graag. Mijn wederdienst voor uw verhaal stuur ik desgewenst in neutrale verpakking op.

*) De merels zijn trouwens gewoon weer terug. Zonder opgaaf van redenen.

Leave a Reply

 

september 2014
M D W D V Z Z
« sep   nov »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930